|
Sami Bej Frasheri 1850 - 1904 |
|
 |
|
Sami Bej Frasheri 1850 - 1904 |
|
|
Sami
Frasheri (Sami Bej Frasheri) 1850 -
1904 |
 |
|
|
|
|
|
|
Sami Frasheri (Sami
Bej Frasheri) 1850 - 1904 |
"Nese do te korresh
per nje vit mbill miser e grure,nese do te korresh per
100 vjet mbill arsim dhe kulture"
Sami Frasheri
Sami Frasheri (Sami Bej Frasheri) (1 qershor, 1850,
Frasher, Shqiperi – 18 qershor, 1904) |
Rilindes i shquar, ideologu kryesor i
Levizjes Kombetare Shqiptare, dijetar i madh,
shkrimtar dhe publicist. Ne literaturen e
huaj eshte njohur me emrin Shemseddin Sami.
Lindi ne Frasher te Permetit me 1 qershor
1850. Mesimet e para i mori ne fshatin e
lindjes. Me 1865 se bashku me pese
vellezerit e tij dhe dy motrat u vendos ne
Janine. Ketu se bashku me Naimin, Sami
Frasheri kreu shkollen e mesme greke "Zosimea",
ku perveç kultures se pergjithshme,
pervetesoi krahas greqishtes se re e te
vjeter edhe gjuhen latine si dhe gjuhen
frenge dhe ate italiane. Ne Tetove, nga
Mahmut Efendiu (Kalkendelenli Mahmut Efendi),
mesoi arabisht, persisht dhe turqisht[1].
Me 1872 u vendos ne Stamboll ku zhvilloi nje
veprimtari te gjere patriotike per çlirimin
dhe bashkimin kombetar te popullit shqiptar
dhe bashkepunoi me perfaqesuesit me
perparimtare te levizjes
demokratike-borgjeze turke. Ishte nje nder
organizatoret kryesore te "Komitetit Qendror
per mbrojtjen e te drejtave te kombesise
shqiptare" dhe me themelimin e "Shoqerise se
te shtypurit shkronja shqip" (1879) u zgjodh
kryetar i saj.
Sami Frasheri drejtoi revistat e para ne
gjuhen shqipe "Drita" dhe pastaj "Dituria" (Stamboll,
1884-85) ku shkroi nje varg artikujsh. Per
nevojat e shkolles shqipe hartoi librat "Abetare
e gjuhes shqipe" (1886), "Shkronjtore e
gjuhes shqipe" (gramatika, 1886) dhe "Shkronje"
(Gjeografia, 1888) ne gjuhen shqipe. Nga
veprat me te shquara te ketij mendimtari te
shquar, patriot, demokrat dhe iluminist
eshte "Shqiperia ç'ka qene, ç'eshte e ç'do
te behet", botuar me 1899 pa emer autori ne
Bukuresht. Ky traktat u be manifesti i
Rilindjes Kombetare Shqiptare, vepra qe
sintetizoi programin e levizjes, strategjine
dhe taktiken e saj. Ne te u shprehen idealet
demokratike te zhvillimit politik e shoqeror
te vendit, te zhvillimit te arsimit, te
kultures e te shkences. Sami Frasheri hartoi
dhe nje fjalor te gjuhes shqipe qe mbeti i
pabotuar, ai la gjithashtu ne doreshkrim nje
permbledhje kengesh popullore shqiptare.
Sami Frasheri me gruan e tij Eminene
Çeshtjen shqiptare Sami Frasheri e mbrojti
edhe ne organet e ndryshme te shtypit qe
drejtoi sidomos ne gazeten turke "Terxhuman-i
Shark". Sami Frasheri eshte autor i 57
veprave ne gjuhen shqipe, turke dhe arabe
duke perfshire ketu edhe revistat e gazetat
qe i drejtoi duke botuar vete ne to.
Çeshtjen shqiptare dhe historine e popullit
shqiptar Sami Frasheri i trajton edhe ne
veprat ne gjuhen turke e sidomos ne artikujt
e botuar ne shtypin e kohes, si edhe ne
veprat letrare me motive nga jeta shqiptare.
Si dijetar i madh Sami Frasheri dha
kontributin e tij te vyer ne disa fusha te
shkences ku u dallua si perfaqesues i
mendimit te perparuar materialist, jo vetem
per Shqiperine, por edhe per vendet e
Lindjes. eshte autor i fjalorit normativ te
gjuhes turke (Kamus-i türki, 1901) i cili
ruan vleren e vet te madhe edhe ne ditet e
sotme. Fjalori "Kamus-i türki"permban mbi 40
mije fjale e shprehje gjuhesore dhe eshte
pajisur me nje parathenie te gjate te
shkruar nga vete Samiu ku parashtron parimet
e tij mbi fjalorin e nje gjuhe letrare.
Samiu eshte edhe autor i disa fjaloreve
dygjuhesh frengjisht-turqisht (Kamus-i
fransevi, 1882); turqisht-frengjisht (Kamus-i
fransevi, 1885); arabisht-turqisht (Kamus-i
arabi). Vepra madhore e Sami Frasheri ne
gjuhen turke eshte Enciklopedia e tij "Kamus-ul
alâm" (1900) ne 6 vellime, ku Samiu u jep
nje vend te dukshem botes shqiptare,
figurave te rendesishme qe ka nxjerre
populli shqiptar gjate historise se tij. Ne
enciklopedine e Samiut gjenden njoftime per
institucionet shteterore, arsimore, fetare
etj., si edhe te dhena gjeografike jo vetem
per qytetet dhe qendrat administrative me te
rendesishme te Shqiperise, por edhe per
fshatrat me te njohura.
Si shkrimtar Sami Frasheri shkroi ne gjuhen
turke drama e romane. Vepra me e rendesishme
tregimtare Sami Frasheri "Besa", e botuar me
1875 (?) e ka marre subjektin nga jeta
shqiptare. Ajo u shfaq ne teatrin perandorak
ne Stamboll me 1874 (?), nje vit para se te
botohej.
Per popullarizimin e dijeve shkencore shkroj
disa libra dhe broshura, te ciat i
permblodhi ne "Biblioteken e xhepit", hartoi
tekste te ndryshme, botoi antologji me pjese
te zgjedhura nga letersia boterore dhe
kryesisht orientale, ai la ne doreshkrim 11
vepra kryesisht nga fusha e gjuhesise dhe e
letersise.
Sami Frasheri ishte edhe nje gazetar i
talentuar. Ai ka bashkepunuar me shkrime dhe
ka qene redaktor dhe kryeredaktor ne disa
gazeta si pshm.: "Sabah" ("Mengjezi" 1876),
ku per nje kohe ishte kryeredaktor, "Hafta"
("Java") etj.
Ne punen krijuese te Sami Frasheri nje vend
te rendesishem zene edhe perkthimet, e
kryesisht ato nga frengjishtja. Ai shquhej
per kulturen e tij te gjere ne shume fusha.
Biblioteka personale e tij kishte 20,000
vellime.
Per veprimtarine patriotike edhe per frymen
perparimtare qe pershkon veprat e tij Porta
e Larte e ndoqi dhe e persekutoi Sami
Frasherin, duke e internuar e izoluar. Vitet
e fundit atij i qe ndaluar te dilte nga
shtepia. Atdhetari i shquar i vdiq ne
Erenköy - Stamboll. |
|
Sami Frasheri me gruan e tij Eminene
 |
|
Nëse keni shkrime historike, postoni në AlbaNur Forum! |
|
|
|
|
|
|
|
Albania |
 |
Albania is located in the western part of the Balkan peninsula. It
borders the former Yugoslavia (Serbia - Montenegro) and
Kosova
in the north and the east, (FYR of)
Macedonia in the
east, and Greece in the south. It has access to the
Adriatic and Ionian Seas in the west. From the Strait of
Otranto, Albania is less than 100 km (60 miles) from Italy.
The country covers a total of 28,000 squared kilometers
(11,000 squared miles) and its population is 3.3 million. |
|
|
|
|
|
|
|
Advertising your business using the
internet and the World Wide Web is not just about pretty
pictures on a computer.
AlbaNur reaches the whole
Albanian community throughout the
world in real time. Many of our visitors are from Europe &
America, however there is growing traffic from our homeland
in the Balkans as there become more internet users. We
strive to have the most up to date local and global issues
important to Albanians, to ensure our continued success.
E-Mail us a timshkupi@hotmail.com to find out how you can
advertise your business at "AlbaNur". |
|
|
|
|
|
|
